W przypadku podejrzenia niepłodności danej pary badaniom diagnostycznym powinni poddać się zarówno kobieta, jak i mężczyzna, którzy starają się o wspólne dziecko. Podstawowym testem płodności mężczyzn jest badanie nasienia. Na czym ono polega i w jaki sposób interpretować jego wyniki?
Podstawowe badanie na płodność dla panów
Podstawowym badaniem w diagnostyce męskiej niepłodności jest badanie nasienia. Wyniki badania na płodność pozwalają na ocenę liczby plemników, ich jakości i aktywności. W zastosowaniu są przy tym normy określone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Badanie pozwala na opisanie podstawowych parametrów nasienia na podstawie przekazanej przez pacjenta próbki. Ocenie podlegają:
- czas upłynnienia,
- objętość nasienia,
- lepkość,
- wygląd ejakulatu,
- pH,
- odsetek żywych i ruchliwych plemników,
- liczba plemników na 1 ml nasienia,
- ogólna liczba plemników w ejakulacie,
- obecność i ewentualny stopień aglutynacji, tj. zgrupowania plemników.
W klinikach leczenia niepłodności lekarze zalecają pacjentom wykonanie rozszerzonego badania nasienia. Oprócz parametrów opisanych powyżej wynik takiego badania obejmuje również ocenę budowy plemników i oznaczenie proporcji pomiędzy grupą plemników zbudowanych prawidłowo a grupą plemników z uszkodzeniami strukturalnymi. Wśród wad, jakie identyfikowane są w plemnikach, badanie podaje jaki odsetek plemników ma uszkodzenia główki, wstawki i witki plemnika. Tak szeroki obraz pomoże specjaliście od męskiej płodności (andrologowi) prawidłową identyfikację problemu.
Interpretacja wyników badania nasienia
Po przeprowadzeniu badania nasienia laboratorium przygotowuje wyniki w ciągu 1-4 dni roboczych. Parametry nasienia są oceniane w odniesieniu do norm ustalonych przez WHO. Normy te prezentują się następująco:
- objętość ejakulatu ≥ 1,5 ml,
- całkowita liczba plemników w ejakulacie ≥ 39 mln,
- koncentracja plemników, czyli liczba plemników w 1 ml nasienia ≥ 15 mln,
- ogólny odsetek ruchliwych plemników (ruch postępowy i niepostępowy) ≥ 40%,
- odsetek plemników o ruchu postępowym ≥ 32%,
- żywotność plemników, czyli odsetek plemników żywych ≥ 58%,
- pH ≥ 7,2,
- morfologia plemników, czyli odsetek plemników o całkowicie prawidłowej budowie ≥ 4%.
Pacjent nie powinien sam interpretować wyników badań nasienia. Należy pamiętać, że wartości niższe niż w podanych normach wskazanych wcale nie muszą oznaczać bezpłodności. Wynik badania nasienia zawsze powinien ocenić specjalista – androlog lub urolog. Jeśli będzie to konieczne, zleci wykonanie dodatkowych badań, aby wyeliminować przyczynę problemów z płodnością oraz dobrać najlepszy sposób leczenia pacjenta. Obecnie nawet przy słabych wynikach badania nasienia mężczyzna może zostać ojcem. Medycyna ma już wiele zaawansowanych technik leczenia, pozwalających na pobranie z nasienia prawidłowych, zdolnych do zapłodnienia pozaustrojowego plemników i przeprowadzenia z ich użyciem procedury in vitro.